Trong Đông y, bàn chân được ví như trái tim thứ hai, nơi tụ nhiều huyệt đạo liên quan đến Can - Thận - Tỳ.
Vì thế chân lạnh được khí huyết khó lưu thông, khớp vì thế mà mỏi, tê nhiều hơn về đêm.
Tác dụng của ngâm chân
Theo Bác sĩ Lê Hữu Tuấn là chuyên gia đầu ngành về Y học cổ truyền Việt Nam, nguyên là Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật cao tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương bàn chân không đơn thuần là nơi để đi lại. Đây là nơi khởi đầu của kinh Thận và là nơi đi qua của nhiều đường kinh quan trọng.
Người xưa gọi Thận là "tiên thiên chi bản", tức gốc rễ của sự sống. Thận chủ tàng tinh, chủ cốt tủy, chủ sinh trưởng và lão hóa. Một người muốn sống khỏe, đi vững, ngủ yên, xương khớp dẻo dai thì trước hết phải giữ được Thận khí sung mãn.
Mà muốn dưỡng Thận, người xưa lại rất coi trọng việc dưỡng từ bàn chân.
Bởi vậy mới có câu: "Hàn tòng cước khởi", lạnh bắt đầu từ chân mà vào. Khi đôi chân lạnh, khí huyết lưu thông kém, kinh lạc bị bế tắc thì dương khí trong cơ thể cũng dần suy yếu.
Ban đầu chỉ là cảm giác chân lạnh, ngủ không sâu. Sau đó có thể xuất hiện đau lưng, mỏi gối, tiểu đêm nhiều lần, tinh thần mệt mỏi, người lúc nào cũng thiếu sức sống.
Chính vì vậy, người xưa rất coi trọng thói quen ngâm chân trước khi ngủ. Họ xem đây như một phương pháp dưỡng sinh hàng ngày, đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe.
Ngâm chân bằng gì cho tốt?
Những thảo mộc được bác sĩ Tuấn khuyên mọi người nên dùng để ngâm chân để tăng hiệu quả:
1. Ngâm chân với gừng tươi
Chỉ cần một củ gừng già đập dập, đun cùng nước rồi pha thành nước ấm vừa phải để ngâm chân khoảng mười lăm đến hai mươi phút trước khi ngủ.
Trong Đông y, gừng có tác dụng ôn trung, tán hàn, làm ấm kinh lạc và thúc đẩy khí huyết lưu thông. Lạnh chân, sợ lạnh, đau lưng mỏi gối hoặc tiểu đêm nhiều thường rất phù hợp với cách này. Khi đôi chân được làm ấm, cơ thể cũng dần thư giãn, khí huyết lưu thông tốt hơn và giấc ngủ thường đến dễ dàng hơn.
2. Ngâm chân với lá ngải cứu
Từ xa xưa, ngải cứu đã được xem là vị thuốc quý giúp ôn kinh tán hàn, thông kinh hoạt lạc.
Những cô bác hay đau nhức xương khớp, đau gối, đau cổ chân hoặc mỗi khi thời tiết thay đổi là người đau ê ẩm thường được khuyên dùng ngải cứu.
Chỉ cần một nắm lá ngải cứu đun lấy nước rồi dùng để ngâm chân khoảng hai mươi phút mỗi tối.
Hơi ấm của nước kết hợp với dược tính của ngải cứu giúp kinh lạc lưu thông tốt hơn, giảm cảm giác căng cứng và làm cơ thể dễ chịu hơn sau một ngày dài.
3. Ngâm chân với muối hạt và gừng
Người hay mất ngủ, suy nghĩ nhiều, đầu óc căng thẳng hoặc thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm nên ngâm chân theo cách này.
Theo Đông y, nhiều người lớn tuổi gặp tình trạng "thượng nhiệt hạ hàn", nghĩa là phần trên cơ thể nóng nhưng chân lại lạnh.
Đầu óc luôn suy nghĩ, khó ngủ, người bứt rứt nhưng chân lại lạnh ngắt. Khi ngâm chân bằng nước muối gừng ấm, khí huyết được dẫn xuống phía dưới, giúp cân bằng âm dương và làm dịu thần trí.
Người xưa gọi hiện tượng này là "dẫn hỏa quy nguyên", tức đưa phần hỏa khí đang bốc lên trở về đúng vị trí của nó. Nhờ vậy mà tâm thần yên ổn hơn, giấc ngủ cũng sâu hơn.
Lưu ý ngâm chân đúng cách
Tuy nhiên, ngâm chân cũng cần đúng cách. Nước chỉ nên ấm vừa phải, khoảng từ 38 đến 42 độ C. Không nên ngâm quá nóng vì dễ làm hao khí tổn tân dịch.
Thời gian ngâm tốt nhất là từ mười lăm đến hai mươi phút trước khi đi ngủ khoảng nửa giờ. Ngâm đến khi thấy bàn chân ấm lên, người hơi toát mồ hôi nhẹ là được. Không cần ngâm quá lâu vì cái gì quá mức cũng không còn là dưỡng sinh nữa.
dưỡng sinh không nằm ở những điều quá cao siêu.
Sau khi ngâm chân xong, lấy khăn lau khô dùng dầu thoa lòng bàn chân. Dùng cao xoa bóp đừng dùng dầu nước nó bay hơi lên làm lạnh chân.
Sau đó thì massage khắp bàn chân và bóp huyệt Dũng Tuyền mỗi bên 10 cái.
Kết luận: Nhiều khi sức khỏe được quyết định bởi những thói quen rất nhỏ được duy trì đều đặn mỗi ngày như ngâm chân. Một chậu nước ấm trước khi ngủ không thể làm bệnh biến mất ngay ngày mai. Nhưng nếu duy trì suốt nhiều năm, nó sẽ giúp khí huyết lưu thông tốt hơn, giúp kinh Thận và kinh Can được nuôi dưỡng tốt hơn, giúp cơ thể phục hồi tốt hơn sau mỗi ngày làm việc.
Người xưa có câu: "Nhật ngâm cước, thắng phục dược." Ý muốn nói rằng chăm sóc đôi chân mỗi ngày quý chẳng kém gì uống thuốc bổ. Có thể hôm nay chưa thấy khác biệt.
Nhưng năm năm, mười năm sau, khi người khác mất ngủ, đau lưng, đi lại khó khăn còn mình vẫn ngủ ngon, chân tay ấm áp, tinh thần minh mẫn thì cô bác sẽ hiểu vì sao người xưa lại coi trọng việc ngâm chân đến như vậy.
Đôi khi, những điều tốt nhất cho sức khỏe không nằm trong những thang thuốc đắt tiền, mà nằm trong một chậu nước ấm giản dị ngay trong ngôi nhà của mình.
Nguồn tham khảo: Bác sĩ Tuấn
