Hàng tỷ người trên thế giới nấu cơm mỗi ngày. Và trong số đó hầu như ai cũng vo gạo trước khi nấu, đến khi nước chuyển sang màu trắng nhạt. Điều này làm nảy sinh tâm lý lo ngại gạo vo quá kỹ sẽ mất chất, vitamin.
Vậy liệu người nấu cơm có nên vo gạo trước khi ăn không?
Không vo gạo có sao không?
Có nên vo gạo trước khi nấu để loại bỏ bụi bẩn bên ngoài. Nhưng chỉ nên vo trong khoảng 30 giây, không vò quá lâu, quá kỹ, quá nát hay vò quá nhiều lần nước.
Một số chủ đề nghiên cứu khoa học đã xem xét việc vo gạo ảnh hưởng như thế nào đến kết cấu, giá trị dinh dưỡng và khả năng loại bỏ các chất không mong muốn, chẳng hạn như bụi bẩn, asen và vi nhựa.
Theo truyền thống, lúa được trồng trên những cánh đồng ngập nước. Khi hạt lúa chín, chúng được thu hoạch và xay xát để loại bỏ lớp vỏ không ăn được, thu được gạo.
Quá trình xay xát có thể làm hỏng hạt gạo, để lại một lớp tinh bột (chất cấu tạo chính trong gạo, khoai tây và lúa mì) ở bên ngoài. Khi vo gạo, một phần tinh bột này sẽ bị rửa trôi.
Trong một nghiên cứu năm 2017, các nhà khoa học đã suy đoán rằng việc vo gạo có thể làm thay đổi kết cấu của cơm chín bằng cách rửa trôi tinh bột khiến các hạt gạo dính vào nhau.
Tuy nhiên, nghiên cứu sau đó cho thấy "vo gạo không làm thay đổi độ dính của cơm sau khi nấu".
Evangeline Mantzioris - một chuyên gia dinh dưỡng được chứng nhận tại Đại học Adelaide ở Úc, cho biết với Live Science.
Theo truyền thống, gạo được vo sạch vì lý do sức khỏe và an toàn, "để rửa sạch bụi bẩn, côn trùng, đá nhỏ và các mảnh vỏ trấu nhỏ", Mantzioris cho biết.
Tuy nhiên, ngày nay, "gạo bán ở các siêu thị và nhà bán lẻ uy tín thường được sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt", Bo Wang - một nhà khoa học thực phẩm tại Đại học Adelaide, nói với Live Science.
"Gạo thường được làm sạch bằng máy móc, chẳng hạn như máy sàng và máy thổi, sấy khô, tách vỏ, xay xát, phân loại và đóng gói trước khi đến tay người tiêu dùng. Bước sấy khô đặc biệt làm giảm độ ẩm, giúp duy trì chất lượng và hạn chế sự phát triển của vi sinh vật trong quá trình bảo quản.
Do đó, gạo vốn đã là một sản phẩm tương đối an toàn, và việc vo gạo thường không cần thiết để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng".
Tuy nhiên, "một điều cần cân nhắc thêm là một số loại gạo có thể chứa asen vô cơ tự nhiên được hấp thụ từ đất và nước", Permal Deo - một nhà khoa học thực phẩm có chuyên môn về sinh học phân tử tại Đại học Adelaide, nói với Live Science. Vì thế: "Rửa sạch có thể giúp loại bỏ một số asen trên bề mặt hạt gạo."
Các chuyên gia nói thêm, vo gạo cũng có thể rửa trôi các hạt vi nhựa. Một nghiên cứu năm 2021 cho thấy vo gạo trước khi nấu giúp giảm lượng nhựa gây ô nhiễm từ 20 đến 40%.
Nhưng điểm hạn chế của việc vo gạo là làm giảm hàm lượng một số chất dinh dưỡng quan trọng hòa tan tự nhiên trong nước, chẳng hạn như đồng, sắt, kẽm. Tuy nhiên, gạo chỉ cung cấp một phần nhỏ nhu cầu hàng ngày của các chất dinh dưỡng này. Vì thế chuyên gia khuyên: "Gạo chỉ cần tráng nhẹ một hoặc hai lần trước khi nấu là thường đủ".
Cách vo gạo đúng
Là một nhà báo cũng là một bà nội trợ, tôi đã xem rất nhiều tài liệu về cách vo gạo đúng và đây là những điểm rút ra được bạn có thể tham khảo:
- Khi vo gạo chỉ nên chà xát tay nhẹ nhàng trong 10 giây với nước sạch sau đó gạn nước đục đổ đi.
- Bạn đừng chà xát gạo quá mạnh, quá kỹ. Bởi khi đó, phần dưỡng chất ít ỏi còn lại ở lớp ngoài hạt dễ dàng theo nước trôi đi, khiến cơm nấu lên cảm giác sạch hơn nhưng lại nghèo dinh dưỡng. Nhiều nghiên cứu chỉ ra, vitamin nhóm B có thể mất đến 70 - 90% nếu xay xát và vo gạo quá kỹ.
- Gạo trong siêu thị hay bày bán trên thị trường thường khá sạch. Nhưng để kỹ hơn bạn nên noại bỏ bất kỳ mảnh vụn nào có thể nhìn thấy hoặc các hạt không màu trước khi nấu.
- Một lưu ý nữa là với gạo mới bạn chỉ nên vo 2 lần, đổ nước ra ngoài. Đừng nên bóp mạnh gây vỡ nát hạt gạo nấu cơm sẽ không ngon. Còn với gạo cũ để lâu này nên vo khoảng 3 lần để loại bỏ các tạp chất bị oxy hóa.
Có nên ngâm gạo trước khi nấu cơm?
Câu trả lời là không nên ngâm gạo quá lâu trước khi nấu. Ngâm lâu khiến tinh bột và vitamin tan vào nước, làm cơm mất vị ngọt và kém giá trị.
Nếu cần ngâm, chỉ nên áp dụng với các loại gạo khô, cứng hạt hoặc gạo cũ để cơm chín đều, dẻo hơn, nhưng thời gian ngâm không nên quá 30 phút.
Khi nấu cơm phương pháp với lượng nước 6 đến 10 phần nước cho 1 phần gạo, sau đó chắt bớt nước thừa cũng làm giảm giá trị dinh dưỡng của gạo đồ và gạo đánh bóng giàu dinh dưỡng.
Việc nấu trong lượng nước dư thừa sẽ làm giảm hàm lượng folate, sắt, niacin và thiamine, những chất dinh dưỡng được thêm vào gạo đánh bóng (trắng) và gạo đồ như một phần của quá trình làm giàu, từ 50 đến 70%.
Phần nước vo gạo trắng đục chứa một phần tinh bột và vi chất hòa tan, bạn có thể tận dụng để rửa rau quả, khử mùi tanh cá, rửa mặt hay tưới cây. Đây cũng là một cách tái sử dụng thân thiện môi trường, thay vì bỏ đi lãng phí.
Ngoài ra, với nước vo gạo lượt 2 khi đã gạn bớt cặn bẩn có thể tận dụng làm nước rửa mặt giúp da sáng hơn, mịn màng?
Bạn có cách nào tái sử dụng nước vo gạo hãy chia sẻ với Sống Hay bên dưới.
Nguồn tham khảo: livescience
