Dân gian có câu: "Thứ nhất tam thất, thứ nhì nhân sâm" để nhấn mạnh giá trị dược liệu tuyệt vời của củ tam thất đối với con người
Theo quan niệm Đông y, tam thất bắc nổi bật với khả năng hoạt huyết, cầm máu, tiêu ứ, giúp bồi bổ cơ thể và tăng cường đề kháng mạnh mẽ.
Dưới đây là những thông tin về cách dùng tam thất để làm sao phát huy tác dụng quý hơn nhân sâm:
Tam thất tại sao lại quý hơn nhân sâm?
Tam thất còn gọi là Điền thất, là một vị trong Đông y nổi tiếng có tác dụng vừa hoạt huyết, vừa cầm máu.
Ngoài điều trị chấn thương do va đập, tam thất còn được dùng trong nhiều bệnh lý nghiêm trọng như xuất huyết nội tạng và bệnh tim mạch.
Vì vậy, danh y Lý Thời Trân trong Bản thảo cương mục đã gọi tam thất là "Kim bất hoán" (vàng cũng không đổi được), thể hiện giá trị vô cùng quý báu của dược liệu này.
Tam Thất Bắc là rễ củ phơi khô của cây tam thất thuộc họ nhân sâm (Panax), thường trồng ở vùng núi cao khí hậu mát/lạnh, phải 3- 6 năm mới thu hoạch.
Tam thất Bắc có đặc điểm củ có nhiều u/mấu, mùi thơm thuốc bắc, vị đắng nhưng ngọt hậu (càng nhấm càng ngọt).
Tác dụng của tam thất dưới góc nhìn Đông y
Tam thất giàu saponin (đặc biệt notoginsenosides), flavonoid, acid amin, sắt, canxi… nên vừa bổ dưỡng giống nhân sâm, vừa có những công dụng riêng.
Tam thất thuộc nhóm “hoạt huyết - chỉ huyết”:
- Cầm máu tốt (đứt tay, chảy máu, xuất huyết…)
- Tan máu bầm/ứ huyết (ngã bầm tím, tụ máu…)
- Tiêu sưng – giảm đau (sưng nề do chấn thương/viêm)
Hiểu đơn giản: hễ liên quan chảy máu - bầm tím - ứ huyết - sưng đau là người ta nghĩ ngay đến tam thất.
Trong y học hiện đại cũng ghi nhận những công dụng của tam thất:
- Hồi phục năng lượng: Hỗ trợ phục hồi thể lực, giúp người suy nhược, người mới ốm dậy nhanh chóng lấy lại sức sống.
- Khí huyết lưu thông: Hỗ trợ cải thiện tình trạng thiếu máu, giúp giảm thiểu các cơn đau đầu, chóng mặt.
- Chăm sóc hệ tim mạch: Hỗ trợ ổn định huyết áp, giúp trái tim luôn khỏe mạnh và bền bỉ.
- Tăng cường đề kháng: Cung cấp dưỡng chất tự nhiên (Saponin), giúp cơ thể bền bỉ hơn trước các tác nhân gây hại từ môi trường.
- Làm lành tự nhiên: Hỗ trợ quá trình làm lành vết thương, giảm sưng tấy, giúp cơ thể nhanh hồi phục.
- Thư giãn tinh thần: Xua tan mệt mỏi sau ngày dài, giúp bạn có những giấc ngủ sâu và trọn vẹn hơn.
Cách dùng tam thất để đạt hiệu quả tốt nhất
- Dùng sống (bột/lát khô): thiên về cầm máu – hoạt huyết (tình huống cấp).
- Dùng chín (sao/hấp/nấu): thiên về bổ khí huyết (bồi bổ hồi phục)
Những món phổ biến từ tam thất
- Tam thất + mật ong + nước ấm 70–80°C: hỗ trợ tiêu hóa/dạ dày
- Gà hầm tam thất: bồi bổ sau ốm, sau sinh (không dùng cho bà bầu)
- Cháo tam thất: tốt cho người già, trẻ biếng ăn, người mới mổ/mất máu
- Tam thất ngâm rượu: giảm đau nhức, lưu thông (uống ít, không lạm dụng)
Góc nhìn chuyên gia về tam thất
Nhìn theo Đông y, lương y Bùi Đắc Sáng (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết, tam thất có vị ngọt, hơi đắng, tính ôn, có tác dụng hóa ứ, tư bổ, cầm máu, tiêu thũng, giảm đau.
- Cách dùng tam thất tốt nhất: theo lương y, tam thất có thể được dùng để nấu chung với các món hầm, hoặc pha với nước ấm uống mỗi ngày.
- Ai nên dùng tam thất tốt nhất là người có thể chất huyết ứ, nghĩa là khí huyết lưu thông kém, khí trệ thì thích hợp để sử dụng bột tam thất.
Theo bài viết của BSCK2. Trần Ngọc Quế Chủ tịch Hội Đông y Quảng Bình chia sẻ một số bài sử dụng tam thất như:
- Nôn ra máu (thổ huyết): Tam thất bột chín 3.5g, uống với nước ấm, ngày 02 lần, dùng trong 3-5 ngày.
- Đại tiện ra máu (tiện huyết): Tam thất bột chín 03g, uống với nước ấm. Ngày 02 lần, dùng trong 3-5 ngày.
- Bồi bổ sau sinh, sau ổm dậy: Tam thất bột chín 4g, thịt gà 150g, hầm kỹ thịt gà với bột tam thất, thêm gia vị ăn ngày 01 lần, bệnh nặng dùng 15-20 ngày.
- Chữa rong kinh, kinh kéo dài: Bột tam thất chín 7g, mật ong 5-10 ml. Pha bột tam thất, mật ong với nước ấm, uống chia ngày 02 lần.
- Chống rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp: Bột tam thất sống 3g, chia làm 02 lần uống với nước ấm ngày 02 lần, đợt dùng 10-15 ngày.
- Hỗ trợ điều trị các bệnh khối u: Tam thất bột sống 5g, chia làm 02 phần, uống ngày 02 lần với nước ấm sau ăn. Thời gian dùng đợt: 25-30 ngày.
Ai không nên dùng tam thất?
Một số người cho rằng tam thất có tác dụng bảo vệ sức khỏe nên uống càng nhiều càng tốt,.
Tuy nhiên trong thời gian uống tam thất, liều lượng mỗi ngày nên duy trì ở mức 1-3 gam.
Hơn nữa nên không nên dùng nước quá nóng vì sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả của thảo dược này, vì vậy hãy cố gắng chọn nước ấm ở 40 ℃.
- Phụ nữ có thai không nên sử dụng tam thất.
- Phụ nữ đến tháng không nên dùng tam thất.
- Người mới phẫu thuật mà vết thương chưa lành thì không nên dùng bột tam thất, nếu không sẽ kéo dài thời gian hồi phục.
Nếu muốn dùng bột tam thất mỗi ngày, hoặc dùng để chữa bệnh thì nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
- Ngoài ra, tam thất trên thị trường được bày bán khá nhiều, lăn tăn về nguồn mua uy tín có thể tham khảo tam thất thuỷ phân của Viện hoá học các hợp chất thiên nhiên thuộc Viện Hàn Lâm Việt Nam.
* Sản phẩm này là thảo dược tự nhiên, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh
