Những năm gần đây, xu hướng chữa lành bằng cách quay về dùng các thảo dược từ thiên nhiên ngày càng phổ biến. Không chỉ là ở lứa tuổi già mà ngay cả giới trẻ cũng nhiều bạn hưởng ứng trào lưu "Sống thuận tự nhiên" hơn.
Câu hỏi đặt ra là: Các loại lá, hay phương pháp châm cứu, có thực sự hiệu quả không? Dưới góc nhìn của các bác sĩ Tây y sẽ nhìn nhận gì về Đông y. Với người bệnh, thì phương pháp vào tối ưu hơn?
Cùng lắng nghe tâm tư của PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu - một trong những bác sĩ giỏi, uy tín và là người đứng đầu BV Đại học Y Hà Nội.
Cơ duyên tin vào Y học cổ truyền
Trong bài đăng trên trang cá nhân của mình, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu cho biết cơ duyên để bản thân tin vào Y học cổ truyền cách đây 40 năm.
Thời điểm đó, em gái bác sĩ khi đó chưa vào lớp một bị "Nôn không rõ nguyên nhân": "Mẹ tôi - một bác sĩ Nhi khoa - cũng không làm cách nào dừng được.
Thật may mắn, gia đình tôi liên hệ mời GS. Tài Thu đến tận nhà châm cứu cho em. Được tận mắt chứng kiến sự kỳ diệu của những mũi kim nhỏ xíu, tôi đã có một sự yêu quý và kính trọng YHCT từ những ngày đó".
Là bác sĩ theo học Tây y nhưng PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cũng có nắm kiến thức về Y học cổ truyền: "Lớn lên vào Y Hà Nội, được học qua YHCT ở năm thứ 4, thứ 5 nhưng đến tận giờ này tôi vẫn thuộc làu làu tên nhiều huyệt đạo.
Trong thực tế điều này rất hữu dụng, nhiều triệu chứng như đau đầu, choáng ngất, nấc cụt... đều được tôi xử lý đơn giản, mấy phút bằng cách day vào huyệt đạo. Bệnh nhân tăng huyết áp giai đoạn nhẹ tôi vẫn khuyên dùng những loại lợi tiểu như râu ngô, bông mã đề, chè hoa hòe...
Lý do Y học cổ truyền "chậm bước'
Dưới góc nhìn cá nhân, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu khẳng định: "Quan điểm của tôi là Y học cổ truyền (YHCT) chắc chắn rất hiệu quả trong nhiều trường hợp, đặc biệt với các triệu chứng cơ năng, tại chỗ và nâng cao sức khoẻ.
Vậy nhưng tại sao YHCT của chúng ta chưa phát triển, hay thực tế còn thụt lùi so với chính mình những năm về trước?".
Là người đứng đầu một bệnh viện lớn, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu đưa ra nguyên nhân Y học cổ truyền chưa phát triển nằm ở 4 lý do như sau:
Thứ nhất, do thiếu sự đầu tư đồng bộ cho công nghiệp dược liệu, nền tảng nghiên cứu khoa học chưa tương xứng. Phần lớn dược liệu có nguồn gốc từ tự nhiên bị khai thác quá mức hoặc phải nhập khẩu từ nước ngoài.
Việc quy hoạch vùng trồng và kiểm soát chất lượng (dược liệu giả, kém chất lượng) còn nhiều bất cập, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị và niềm tin của người dân.
Thứ hai, hệ thống đào tạo y khoa thường xem trọng Tây y. Kiến thức YHCT đôi khi bị nhìn nhận và đánh giá dưới lăng kính của Tây y, dẫn đến tình trạng thiếu các công trình nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn để chứng thực hiệu quả vượt trội của bài thuốc cổ truyền.
Ngày nay không thể tìm thấy những tên tuổi "lẫy lừng" như GS. Tài Thu, GS. Hoàng Bảo Châu..., đa phần chỉ là những "ngôi sao mới nổi" trên YouTube hay mạng xã hội với bài thuốc bí truyền nhưng chỉ tồn tại một thời gian ngắn rồi lặn không sủi tăm.
Thứ ba, chính sách phát triển và thương mại hóa. Dù có nền y học dân gian phong phú (thuốc Nam), chính sách quản lý và đầu tư nguồn lực cho YHCT từng giai đoạn chưa đạt được như kỳ vọng, chưa hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu, chế biến đến thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế.
Lấy ví dụ, châm cứu là một "đặc sản" của chúng ta nhưng việc đầu tư như một thương hiệu quốc gia vẫn chỉ nằm trên bàn giấy.
Thứ tư, những người làm hoặc liên quan đến Y học cổ truyền vẫn chưa tìm được một mái nhà chung để cùng nhau phát triển. Trăm hoa đua nở, muôn hình vạn trạng khiến chỗ này tiến lên một chút thì chỗ khác lại kéo tụt xuống.
Nhiều bệnh viện YHCT lại đành phải sống bằng khám chữa bệnh Tây Y, cũng mổ xẻ, phát thuốc, xét nghiệm.... Nhiều khoa Đông Y bị mất tên, ghép với Phục hồi chức năng hay Nội tổng hợp.
Bài học từ "cơn sốt" Sâm Ngọc Linh và tương lai của Đông Tây y kết hợp
Sâm Ngọc Linh ngâm mật ong.
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nêu quan điểm: "Theo tôi, vai trò quản lý nhà nước vô cùng quan trọng trong giai đoạn này. Chúng ta đều biết những vướng mắc ấy nhưng càng gỡ càng rối.
Cơ hội phát triển là rất lớn, đơn cử như sâm Ngọc Linh giờ được trồng khắp nơi để... sản xuất rượu. Hiệu quả kinh tế rất cao vì chỉ cần nhìn sức tiêu thụ của thị trường.
Vậy nhưng hàm lượng pha thế nào là đủ, củ sâm bao nhiêu năm nên thu hoạch hay đơn giản uống bao nhiêu mỗi ngày là có tác dụng tốt thì chẳng có nghiên cứu nào nghiêm túc.
Dự rằng cũng như những "mốt" trước đây, rượu mật gấu, cao hổ hay sừng tê giác..., phong trào rượu Sâm Ngọc Linh sẽ lại sớm thoái trào. Những nông trường bạt ngàn sâm sẽ lại bị nhổ đi trồng một loại thần dược mới.
Đông Tây Y kết hợp là hướng đi hoàn toàn chính xác tại Việt Nam. Người dân chỉ có niềm tin khi mọi thứ tường minh. Đừng để những thầy lang chẳng qua trường lớp nào vẫn có chỗ để tung hoành và những viên thuốc cải tử hoàn sinh hay cải lão hoàn đồng vẫn được tìm mua hay cho tặng".
Bên dưới bài đăng của PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu nhiều bác sĩ trẻ và dân mạng cũng bình luận:
- "Em rất cảm ơn thầy với góc nhìn rất tâm huyết dành cho Y học cổ truyền. Là một bác sĩ Y học cổ truyền trẻ em cũng luôn trăn trở với hiện trạng Y học cổ truyền mà thầy nhắc tới".
- "Thật Tuyệt vời, thưa Thầy Giáo Sư Lân Hiếu ạh đã có Phòng khám YHCT của BV Đại học Y Hà Nội, dưới sự dẫn dắt của GS Lân Hiếu ạ, tui chỉ là 1 nguoi cao tuổi".
- "Bài viết của GS rất hay ạ! Bọn em cũng đang từng bước trên chặng đường chuẩn hóa dược liệu tại Việt Nam ạ"...
Lựa chọn Tây y hay Y học cổ truyền hay kết hợp cả hai mỗi bệnh, mỗi thể trạng cần tham khảo lời khuyên từ bác sĩ chuyên khoa.
Còn bạn, bạn tin tưởng vào phương pháp nào hãy chia sẻ với Sống hay nhé
