Hai bàn chân bị sưng phù là bệnh gì? Chia sẻ từ Giám đốc BV Đại học Y Hà Nội
MMMộc Miên
Phù chân khiến nhiều người lo lắng. Vậy phù chân khi nào là bình thường, khi nào là dấu hiệu của bệnh cần thăm khám hãy lắng nghe chia sẻ từ chuyên gia.
Trong các bộ phận của cơ thể, bàn chân rất quan trọng. Bởi đây là nơi gánh toàn bộ sức nặng của cơ thể, thậm chí còn được ví như "trái tim thứ hai".
Nhưng sức khỏe đôi bàn chân đôi khi không được quan tâm đúng với tầm quan trọng của nó. Một trong những tình trạng thường gặp là phù chân, thậm chí phù chân ở người già, cao tuổi khá phổ biến.
Phù chân là dấu hiệu của bệnh gì?
Cùng lắng nghe chia sẻ của PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu là Giám đốc BV Đại học Y Hà Nội.
Mới đây, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ: "Tôi vừa trải qua 27 tiếng đồng hồ từ Boston về Hà nội, tối qua nhìn xuống 2 chân thấy hơi phù cũng lo lo. Để cao chân khi ngủ, sáng nay lại thấy ngon rồi - đích thị phù chân lành tính do ngồi lâu. Cũng vì nguyên nhân này, ngồi cafe sáng tôi viết vào dòng chia sẻ về phù chân, mọi người đọc tham khảo".
PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu: Phù chân không phải là bệnh, mà là dấu hiệu của nhiều vấn đề khác nhau trong cơ thể.
1. Phù chân không phải là bệnh, mà là dấu hiệu của nhiều vấn đề khác nhau trong cơ thể của chúng ta
Về nguyên nhân chia làm 2 nhóm, lành tính và nguy hiểm đến tính mạng.
Phù chân do nguyên nhân lành tính. Đây là nhóm hay gặp nhất, thường không nguy hiểm:
- Do đứng/ngồi quá lâu: Giáo viên, nhân viên văn phòng, đi máy bay đường dài. Máu tĩnh mạch ở chân về tim kém, ứ lại gây phù mềm, ấn lõm, thường hết sau khi kê cao chân qua đêm.
- Do tác dụng phụ của thuốc: Một số thuốc huyết áp nhóm chẹn kênh canxi như Amlodipine, Nifedipin .., thuốc nội tiết, thuốc giảm đau có hay không có corticoid... đều có thể gây phù.
- Mang thai: Tử cung to chèn ép tĩnh mạch chủ dưới + thay đổi nội tiết. Phù sinh lý thường cả 2 chân, nhưng nếu phù đột ngột, kèm tăng huyết áp thì phải nghĩ đến nhiễm độc thai nghén.
Nguyên nhân gây phù chân (Ảnh minh họa Al).
- Ăn quá mặn hoặc thiếu vi lượng, thiếu vitamin nhóm B.... Trường hợp này thường trên lý thuyết, trong thực tế rất ít gặp do chế độ ăn phong phú hiện nay. Có chăng là những trường hợp cá biệt trong môi trường đặc biệt (hải đảo, tu hành, bị giam giữ...)
Suy tĩnh mạch chi dưới là một loại trung gian, có thể lành tính nhưng cũng có thể nguy hiểm nếu để quá muộn: tĩnh mạch chân bị giãn, van tĩnh mạch hỏng.
Chân phù tăng về chiều, kèm nổi gân xanh, chuột rút đêm (tôi đã viết kỹ về bài này, các bạn có thể tham khảo ạ).
Phù chân do bệnh lý nguy hiểm, nhóm này có những đặc điểm riêng rất cần lưu ý
Có 2 trường hợp phù 2 chân và phù chỉ 1 chân.
Khi phù cả 2 chân, ấn lõm, không giảm khi để cao chân và có các dấu hiệu bất thường khác kèm theo như mệt mỏi, khó thở, đau ngực, tiểu ít hay cảm giác phù ở nhiều vị trí cơ thể (mi mắt, mặt, bụng ...) có thể là dấu hiệu của các bệnh:
- Suy tim: Tim bơm máu yếu, máu ứ ở hệ tĩnh mạch. Đặc điểm: phù tăng dần từ mắt cá lên, nặng về chiều, kèm khó thở khi gắng sức, khi nằm đầu thấp, mệt. Đây là nguyên nhân tôi hay gặp nhất ở phòng khám của mình.
Chân bị phù khi nào là dấu hiệu của bệnh?.
- Bệnh thận: Thận mất protein qua nước tiểu hoặc suy thận không lọc được nước. Phù thường xuất hiện đầu tiên ở mặt, mi mắt vào buổi sáng, sau đó xuống chân. Kèm mệt mỏi, tiểu ít.
- Bệnh gan: Xơ gan làm giảm albumin máu + tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Phù chân thường đi kèm cổ trướng - bụng to như cái trống, vàng da.
- Suy dinh dưỡng nặng: Thiếu đạm làm giảm áp lực keo trong lòng mạch, nước thoát ra ngoài. Hay gặp ở người già ăn uống kém, bệnh mạn tính.
Phù một bên chân: Nếu chỉ phù 1 chân, nóng, đỏ, đau có thể là một cấp cứu nguy hiểm như:
- Huyết khối tĩnh mạch sâu: cục máu đông gây tắc mạch. Rất nguy hiểm vì có thể gây thuyên tắc phổi. Hay gặp sau mổ, nằm lâu, đi máy bay dài, dùng thuốc tránh thai...
- Nhiễm trùng, viêm mô tế bào: Vùng da sưng nóng đỏ đau hay có "đường vào" tại chỗ.
- Tắc mạch bạch huyết: Sau phẫu thuật, xạ trị ung thư ..,
Cuối bài đăng, Giám đốc BV Đại học Y Hà Nội khuyên: Phù chân có thể đơn giản như tác dụng phụ của thuốc huyết áp nhưng cũng có thể là dấu hiệu nguy hiểm của suy tim mất bù. Hãy cẩn thận cho mình và người thân của mình.
Các phương pháp hỗ trợ khi bị phù chân ở người già
Tùy vào tình trạng phù chân ở người già cần có phương pháp can thiệp phù hợp.
Tốt nhất hãy đến bệnh viện, được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và đưa ra chẩn đoán cũng như phương pháp điều trị phù hợp.
Ngoài ra, có thể dùng những phương pháp hỗ trợ giảm phù chân như sau:
- Vận động đi lại hoặc massage các khớp giúp cho việc lưu thông máu tốt hơn.
- Người già có thể bị phù chân do nhiệu độ thay đổi đột ngột, vì thế hạn chế tắm nước quá nóng hoặc quá lạnh.
- Ngoài ra, cần chú ý chế độ ăn uống khoa học. Bổ sung đủ dưỡng chất, không ăn quá mặn. Uống đủ lượng nước/ngày, không uống ít hoặc thừa.
Phương pháp hỗ trợ khi bị phù chân (Ảnh minh họa Al)
- Ngoài tập thể dục để cải thiện lưu thông máu, nên kê cao chân ngang tầm với tim mỗi ngày 3 - 4 lần kéo dài 30 phút
- Hạn chế đứng hoặc ngồi quá lâu, nên đứng dậy đi lại cứ mỗi 1 -2 giờ để giảm sưng chân và đào thải chất lỏng dư thừa, lưu thông máu, tăng cường hệ tim mạch khỏe mạnh.
* Thông tin trong bài mang tính tham khảo và biện pháp hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị và phác đồ y khoa hiện đại. Nên nghe ý kiến chuyên môn trước khi áp dụng,
