Căn cứ theo dữ liệu thống kê mới nhất từ Tổ chức Ung thư toàn cầu (GLOBOCAN 2022), Việt Nam ghi nhận khoảng 180.480 ca mắc mới và 120.184 ca tử vong do ung thư mỗi năm. 

Trong đó, những căn bệnh ung thư phải kể đến như: Ung thư gan, ung thư phổi, ung thư dạ dày...

Đằng sau những "con số biết nói ấy" nhiều người cảm thấy ung thư dường như "xuất hiện đột ngột", nhưng từ góc độ nghiên cứu y học, sự phát triển của ung thư thường trải qua một quá trình khá dài và không xảy ra một cách ngẫu nhiên.

Một số thói quen không lành mạnh kéo dài và ổn định có thể vô tình làm tăng gánh nặng cho cơ thể, tích lũy dần các nguy cơ và cuối cùng bùng phát vào một thời điểm nhất định. 

Từ góc nhìn của các bác sĩ ung bướu và chuyên gia phòng chống ung thư, có 4 thói quen phổ biến đang âm thầm làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh mà nhiều người vẫn duy trì mỗi ngày:Dưới đây là những thói quen gây hại có thể khiến bạn đối mặt với căn bệnh này:

Hút thuốc và uống rượu

Thói quen thường xuyên hút thuốc và uống rượu có liên quan đến ung thư. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hút thuốc có liên quan đến ít nhất 15 loại ung thư, trong đó ung thư phổi, ung thư miệng, ung thư thanh quản và ung thư thực quản là những loại phổ biến nhất. 

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy những người hút thuốc lâu năm có nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn gấp 10 lần so với người không hút thuốc, và những người hút thuốc nặng có thể có nguy cơ cao hơn từ 15 đến 25 lần.

Chất acetaldehyde, một chất chuyển hóa của rượu, là chất gây ung thư đã được biết đến, và việc tiêu thụ rượu lâu dài có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư khác nhau, bao gồm ung thư gan, ung thư thực quản và ung thư vú . 

Quan trọng hơn, hút thuốc và uống rượu thường đi kèm với nhau, và tác động tích lũy này làm giảm đáng kể khả năng phục hồi của cơ thể, khiến hệ thống miễn dịch rơi vào trạng thái mệt mỏi mãn tính.

Khi cơ thể liên tục bị kích thích, khó có thể duy trì các cơ chế sửa chữa tế bào bình thường , đây là một trong những nền tảng quan trọng cho sự phát triển của ung thư.

Ăn mặn và nêm nếm quá nhiều gia vị

Việc thường xuyên tiêu thụ các loại thực phẩm được nêm nếm quá nhiều gia vị, một tình trạng khá phổ biế. 

"Nêm nếm quá nhiều gia vị" không chỉ đề cập đến độ mặn, mà còn bao gồm chế độ ăn nhiều muối, dầu và đường, cũng như chế độ ăn lâu dài giàu thực phẩm cay và kích thích.

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị lượng muối tiêu thụ hàng ngày không quá 5 gram, nhưng trên thực tế, nhiều người tiêu thụ trung bình 10 gram hoặc thậm chí nhiều hơn. Chế độ ăn nhiều muối trong thời gian dài làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày, và các nghiên cứu đã tìm thấy mối tương quan giữa lượng muối tiêu thụ cao và tỷ lệ mắc ung thư dạ dày tăng cao.

Trong khi đó, chế độ ăn nhiều chất béo làm tăng nguy cơ béo phì, vốn có liên quan đến 13 loại ung thư, chẳng hạn như ung thư gan, ung thư tuyến tụy và ung thư đại trực tràng. 

Hơn nữa, chế độ ăn nhiều đường dẫn đến nồng độ insulin luôn ở mức cao, một môi trường chuyển hóa có thể thúc đẩy sự phát triển tế bào bất thường.

Ngoài ra, chế độ ăn uống lâu dài với các loại thực phẩm cay nóng và gây kích ứng có thể khiến niêm mạc đường tiêu hóa bị viêm nhiễm tái phát , và tình trạng viêm mãn tính này được coi là một trong những yếu tố nền tảng quan trọng dẫn đến sự phát triển của ung thư.

Lười vận động, tập thể dục

Lối sống ít vận động ngày càng trở nên phổ biến trong xã hội hiện đại. Ngồi lâu ảnh hưởng trực tiếp đến tuần hoàn máu và hiệu quả trao đổi chất, đồng thời làm giảm hoạt động của các tế bào miễn dịch.

Các nghiên cứu liên quan cho thấy những người thiếu vận động trong thời gian dài có nguy cơ mắc ung thư đại tràng, ung thư vú và ung thư nội mạc tử cung cao hơn đáng kể. 

Lợi ích của tập thể dục không chỉ đơn thuần là đốt cháy calo; quan trọng hơn, nó giúp duy trì sự ổn định nội tiết và tăng cường khả năng giám sát miễn dịch.

Các nghiên cứu đoàn hệ quy mô lớn gần đây đã chỉ ra rằng những người tập thể dục cường độ vừa phải 150 phút mỗi tuần có thể giảm nguy cơ mắc ung thư tổng thể khoảng 10% đến 20%. Dữ liệu này chứng minh rõ ràng vai trò quan trọng của tập thể dục trong phòng ngừa ung thư.

Đồng thời, những người không bao giờ tập thể dục thường xuyên mắc hội chứng chuyển hóa, chẳng hạn như đường huyết cao, mỡ máu cao và gan nhiễm mỡ, điều này có thể làm tăng thêm nguy cơ thay đổi tế bào bất thường.

Đặc biệt khi ngồi làm việc tại bàn trong thời gian dài hoặc thiếu vận động thể chất, mức độ viêm nhiễm trong cơ thể có thể tăng dần, nhưng sự thay đổi này thường không có triệu chứng rõ ràng và do đó dễ bị bỏ qua.

Thức khuya

Một yếu tố quan trọng khác là thức khuya mỗi ngày, một thói quen mà tác động của nó đối với cơ thể thường bị đánh giá thấp. Cơ thể con người có một hệ thống nhịp sinh học ổn định chịu trách nhiệm điều chỉnh hệ miễn dịch, tiết hormone và sửa chữa tế bào. 

Thiếu ngủ kéo dài có thể dẫn đến rối loạn tiết melatonin, và melatonin được cho là có liên quan đến quá trình chống oxy hóa và ức chế sự phát triển của khối u.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người bị thiếu ngủ mãn tính trải qua sự suy giảm đáng kể hoạt động của các tế bào miễn dịch, làm suy yếu khả năng loại bỏ các tế bào bất thường của cơ thể.

 Đồng thời, thức khuya cũng dẫn đến nồng độ các yếu tố gây viêm tăng cao, khiến cơ thể luôn trong trạng thái viêm nhẹ mãn tính. Nếu tình trạng này kéo dài, nó sẽ làm tăng khả năng đột biến tế bào.

Nhiều người tin rằng ngủ bù có thể bù đắp cho những ảnh hưởng của việc thức khuya, nhưng trên thực tế, một khi nhịp điệu giấc ngủ bị gián đoạn trong thời gian dài, rất khó để khôi phục hoàn toàn về trạng thái bình thường. 

Hơn nữa, thức khuya thường đi kèm với thói quen ăn uống không điều độ và căng thẳng gia tăng; những yếu tố này kết hợp lại làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe. Nói cách khác, thiếu ngủ kéo dài không chỉ đơn thuần là mệt mỏi, mà là sự gián đoạn liên tục đối với hệ thống phục hồi của cơ thể.

Nhìn chung, bốn thói quen này thường không tách biệt mà tích lũy dần. Ví dụ, những người nghiện thuốc lá và rượu bia thường thức khuya và có thói quen ăn uống thất thường ; những người ăn nhiều thức ăn nêm nếm thường thiếu vận động; và lối sống ít vận động càng làm trầm trọng thêm các rối loạn chuyển hóa.

Các nghiên cứu toàn diện gần đây đã chỉ ra rằng các yếu tố liên quan đến lối sống chiếm hơn 30% hoặc thậm chí cao hơn trong tỷ lệ mắc ung thư, cho thấy ảnh hưởng của các yếu tố môi trường và hành vi là rất đáng kể.

Do đó, điều chỉnh những thói quen này trong cuộc sống hàng ngày có tính phòng ngừa cao hơn so với việc chỉ dựa vào các biện pháp can thiệp y tế.

Kinh nghiệm phòng ngừa bệnh ung thư

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, đây là lời khuyên của nhiều bác sĩ. Với góc nhìn của một nhà báo quan tâm đến sức khỏe thì đây là những thói quen lành mạnh tôi nhận được từ bác sĩ khi đi khám và tầm soát ung thư định kỳ. 

Hạn chế hoặc dừng hẳn ăn thịt chế biến sẵn

Những món chế biến sẵn phải kể đến như: Xúc xích, thịt xông khói, giăm bông, thịt nguội hay các loại đồ ăn nhanh chế biến sẵn đã trở thành lựa chọn tiện lợi trong cuộc sống hiện đại. 

Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, đây cũng là nhóm thực phẩm cần hạn chế nếu muốn giảm nguy cơ ung thư.

Bổ sung chất xơ, rau xanh vào chế độ ăn

Đừng để cơ thể thiếu chất xơ trong chế độ ăn hàng ngày. Vì nó rất dễ kiếm có nhiều trong rau xanh, trái cây, các loại đậu, hạt và ngũ cốc nguyên cám....

Bác sĩ rằng chất xơ đóng vai trò quan trọng đối với hệ vi sinh đường ruột. Khi được chuyển hóa, chất xơ giúp tạo ra các axit béo chuỗi ngắn có tác dụng nuôi dưỡng niêm mạc ruột, giảm viêm và hỗ trợ bảo vệ cơ thể trước nguy cơ phát triển tế bào bất thường.

Đừng ngồi quá nhiều ngay cả khi bạn làm việc văn phòng

Với dân văn phòng và người làm công việc bàn giấy thì việc ngồi một chỗ trong nhiều giờ khá phổ biến, tôi cũng vậy, 

Nhưng nhiều năm qua, khi đã bước sang tuổi U40 tôi càng quan tâm sức khỏe mình hơn. Tranh thủ giờ làm 45 phút đứng dậy vươn vai hoặc đi vệ sinh 1 lần. 

Các nghiên cứu cũng chứng minh hoạt động thể chất đều đặn có thể giúp giảm nguy cơ mắc nhiều loại ung thư như ung thư vú, thận, bàng quang và dạ dày.

Hãy sống vui vẻ, yêu đời

Trước đây tôi cũng là người hay lo nghĩ, lo cho tương lai, lo cho tuổi già. Nhưng nhìn lại, những cái lo đó không khiến sức khỏe tinh thần của mình được tốt hơn mà ngược lại.

Hãy quẳng gánh lo đi mà sống, mở rộng vòng kết nối xã hội với người xung quanh. Đôi khi chỉ dừng ở những thói quen rất nhỏ như một cuộc trò chuyện ngắn, lời chào hỏi,,,

Bạn nghĩ gì về bệnh ung thư? Hãy thoải mái thảo luận trong phần bình luận bên dưới nhé!

 * Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên gia để có chẩn đoán và lối sống đúng nhất.

Nguồn tham khảo: Theo Sohu, Eating Well